Poręczenie w prawie cywilnym

Dziś kilka uwag na temat instytucji poręczenia cywilnego. Jest to umowa, której podstawowe zasady uregulowane są w Kodeksie cywilnym (dalej w skrócie kc). Poprzez tę umowę poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie w chwili nie wykonania zobowiązania przez dłużnika. Co istotne, zgodnie z art. 876 § 2 kc oświadczenie poręczyciela pod rygorem nieważności powinno być złożone na piśmie. Poręczenia mogą udzielać osoby fizyczne jak i prawne. Umowa poręczenia może obejmować także dług przyszły, którego wysokość jest z góry oznaczona. Taka umowa może zostać odwołana w każdym czasie, ale tylko przed powstaniem długu.
W przypadku zawarcia umowy poręczenia oraz braku wykonania świadczenia przez dłużnika, wierzyciel ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie poręczyciela. Natomiast poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia, powinien zawiadomić niezwłocznie dłużnika, wzywając go jednocześnie do wzięcia udziału w sprawie (gdy toczy się postępowanie sądowe). Jeśli poręczyciel dokona spłaty zadłużenia powinien niezwłocznie zawiadomić o tym dłużnika. W takiej sytuacji poręczyciel wstępuję w rolę wierzyciela dłużnika, od którego może żądać spełnienia tego samego zobowiązania, które sam spełnił. Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika (gdyż umowa poręczenia może być zawarta również bez jego wiedzy), dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić poręczyciela o wykonaniu zobowiązania wobec wierzyciela.
Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi, a w szczególności może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.
Poręczenie cywilne jest w pełni zależne od istnienia lub możliwości zaistnienia długu. Zatem jeżeli zobowiązanie główne jest nieważne, zostało umorzone, bądź też wygasło, powoduje to takie same skutki co do poręczenia.
Niewiele osób wie, że poręczycielowi można także udzielić poręczenia. Jest to wówczas tak zwane podporęczenie. Poręczyciel udzielający podporęczenia odpowiada wobec wierzyciela jak "dawny" poręczyciel.
W przypadku kilku poręczycieli, wierzyciel jest uprawniony do żądania spłaty zobowiązania w całości lub części od wszystkich współdłużników łącznie, od kilku lub od każdego z osobna (tzw. zobowiązanie solidarne). Zaspokojenie wierzyciela przez jednego z dłużników zwalnia z zapłaty pozostałych. Jednak ten, który spłacił zobowiązanie może żądać od pozostałych współdłużników zwrotu części przypadających na nich świadczeń. Inaczej mówiąc, gdy jest dwóch dłużników, ten który spłacił w całości zobowiązanie, może żądać od drugiego współdłużnika połowy spełnionego świadczenia. Wierzyciel może zwolnić z długu (lub zrzec się solidarności) w stosunku do jednego ze współdłużników solidarnych. Zwolnienie z długu jednego z poręczycieli nie skutkuje zwolnieniem pozostałych dłużników solidarnych. Ponieważ zwolnienie z długu jednego z dłużników solidarnych, nie wywiera skutku wobec pozostałych współdłużników, to pozostali mogą po spłacie wierzyciela żądać od zwolnionego zapłaty przypadającej na niego części świadczenia.